İskenderun Teknik Üniversitesi(İSTE)’nin depremzede akademisyeni ve öğrencileri kolonların sağlamlığını ölçebilen cihaz geliştirdi. 6 Şubat 2023’teki depremlerden etkilenen üniversite öğrencileri, bina kolonlarının sağlamlığını tespit edebilen cihazla olası afetlerde can kaybının önüne geçmeyi hedefliyor.
6 Şubat’taki depremlerde evi hasar gören İSTE Endüstri Mühendisliği Bölüm Başkanı Prof. Dr. Abdulla Sakallı, afetin ardından kendisi gibi depremden etkilenen öğrencileri Akın Tanrıverdi, Abdulsamed Önder, Ali Attar, Berk Kılınç ve Vahit Can Ezircan ile bir araya gelerek İSTEM Takımını kurdu. Takım, olası depremlerde can kayıplarının önüne geçebilmek için bina kolonlarının sağlamlığını ölçmeye yönelik proje hazırlamaya karar verdi.
Sakallı’nın rehberliğinde öğrenciler, hazırladıkları “AURACORE” projesiyle bina kolonlarının rutubet seviyesini, gerilmesini ve bükülmesini, betonun sağlamlığını ölçebilen yapay zeka destekli cihaz geliştirdi. Şanlıurfa GAP Havalimanı’nda 30 Eylül-4 Ekim’de düzenlenen TEKNOFEST’e katılan ve “Akıllı Şehirler ve Ulaşım” kategorisinde ikincilik elde eden öğrenciler, üniversite bünyesindeki Teknopark’ta cihazı geliştirme çalışmalarını sürdürüyor.
Taşıyıcı sistemlerde oluşan yorulma, korozyon ve nem artışı da ölçülüyor
Proje danışmanı ve İSTE Endüstri Mühendisliği Bölüm Başkanı Prof. Dr. Abdulla Sakallı, 6 Şubat depremlerindeki büyük acıların tekrardan yaşanmaması adına böyle bir proje hazırladıklarını ifade etti.
Cihaz sayesinde binanın taşıyıcı sistemleriyle ilgili bilgi edinilebildiğini belirten Sakallı, “Bu cihaz taşıyıcı sistemlerde oluşan yorulmayı, korozyonu ve nem artışını ölçüp bunu yapay zekayla o anki taşıyıcı sistemin yorulma katsayısını veya deforme katsayısını hesaplayıp o binanın o anki durumu hakkında ilgili kişilere bilgi veriyor. Böylece bina depreme maruz kalmadan yıkılabilir mi, hangi yönde yıkılır, taşıyıcı kolonların, özellikle riskli taşıyıcı kolonların o anki durumunu ilgili kişilere aktarır ve ilgili kişilerin bu yönde karar alma süreci başlatılır” dedi.
Öğrencileriyle cihazın prototipini yaptıklarını anlatan Sakallı, “Asıl amacımız depreme dayanıklı kentlerin inşası. En büyük temennimiz böyle akıllı şehirler sayesinde depreme karşı önceden önlem almak ve depremin kayıplarını en aza indirmek” diye konuştu.
Cihaz, taşıyıcı kolonundaki değişimi otomatik olarak algılıyor
Endüstri Mühendisliği 2. sınıf öğrencisi Akın Tanrıverdi de projeleriyle TEKNOFEST’te ikinci olmanın sevincini yaşadıklarını belirtti.
Kahramanmaraş merkezli depremlere Adana’da yakalandığını ve 5 yakınını kaybettiğini anlatan Tanrıverdi, “Sadece depremde değil, bina yağmurdan etkilenebilir, rutubet olabilir, nemden etkilenebilir. Bu nem korozyona yol açıyor. Cihaz aktif olarak inceliyor, sürekli izleme mevcut burada. Sürekli olarak izlediği için sürekli veri elde ediyor. Binanın taşıyıcı kolonundaki herhangi bir değişim nüksettiği zaman cihaz otomatik olarak bunu algılıyor, risk seviyesi belirliyor. Risk seviyesi belirledikten sonra arz ettiği öneme göre veya tadilat edilmesi gereken süre belirleniyor ve uyarı gönderiyor” dedi.
Samandağ’da 6 Şubat’taki depreme yakalanan ve 15 yakınını kaybeden 4. sınıf öğrencisi Ali Attar da cihazın AFAD gibi yetkili birimlerle entegre çalışırsa deprem sonrasında yıkılan veya hasar alan yapıların durumunun da anında tespit edilebileceğini vurguladı.